روش شناسی تحقيق و توسعه
انجام فعاليتهاي تحقيق و توسعه لزوماً به معني پيشروبودن در فناوري محصول نيست و اصولاً بسياري از سازمانها به دنبال چنين استراتژي مخاطره آميزي نيستند. بعضي از سازمانها كه از قابليت تكنولوژيك مديريت اجرايي قوي و امكانات مالي كافي برخوردارند در استراتژي تحقيق و توسعه به دنبال توسعه يك محصول جديد و استفاده از فرصتهاي محيطي به صورت پيشرو هستند.
استراتژي تهاجمي نيازمند بهره مندي از امكانات و قابليتهاي گسترده اي است كه بسياري از سازمانها توانايي تامين آن را ندارند. بنابراين بسياري از شركتها با تدوين استراتژي تدافعي در جستجوي فناوري نوين و كپي برداري از آنها هستند. اين شركتها عملاً در بازاريابي و توليد نسبت به تحقيق و توسعه توانايي بيشتري دارند. استراتژي تدافعي از ريسك و هزينه كمتري برخوردار است اما از لحاظ فني لزوماً قابل اجرا نيست. موفقيت استراتژي تدافعي منوط به قابليت بالا درفرايندهاي مهندسي معكوس و كپي سازي است. سازمانهايي كه ازاين استراتژي تبعيت مي كنند بايد قابليت انجام سريع اين فرايند را داشته باشند تا به سهم موردنظر خويش از بازار دست يابند. ظهور نوآوريهاي انقلابي ، حق اختراع و كپي رايت از موانع اتخاذ اين استراتژي هستند.
به هرحال بسياري از سازمانها و به خصوص سازمانهاي صنعتي جهان سوم ناچار به اتخاذ چنين استراتژي تدافعي در زمينه تحقيق و توسعه هستند. لذا بايد شناخت ماهيت و سازوكارهاي اين استراتژي سعــــــي در بهينه سازي فعاليتهاي خويش داشته باشند. فعاليتهاي تحقيق و توسعه ممكن است توسعه محصول و يا توسعه فرايندها را دربرگيرد. در شرايطي كه استراتژي سازمان بر توسعه محصولات جديد متمركز است واحـــد تحقيق و توسعه به پروژه هايي در زمينه توسعه محصول گرايش مي يابد. درصورتي كه استراتژي سازمان حفظ محصولات موجود و توليد با كيفيت بالاتر و اقتصادي تر آنها باشد واحد تحقيق و توسعه به پروژه هـــــاي متمركز بر فرايند توليد روي مي آورد. واحدهاي تحقيق مي توانند به انجام تحقيقات پايه كاربردي و يا توسعه اي بپردازند.
انتخاب نوع تحقيق تابعي از ماهيت فناوري و استراتژي سازمان است. به عنوان مثال سازماني كه در صنايع دانش محور همچون صنايع الكترونيك و صنايع شيميايي فعاليت مي كنند درصورتي كه تصميم به انجام تحقيقات تهاجمي داشته باشند نياز به انجام تحقيق پايه دارند اما در بسياري از فناوريها انجام فعاليتهاي تحقيق پايه حتي براي شركتهاي پيشرو نيز ضروري نيست. تحقيق و توسعه(R&D)کار خلاقي است که به طور منظم براي افزايش ذخيره علمي و دانش فني و نيز استفاده از اين دانش در اختراع و طرح کاربردي جديد انجام مي شود. لذا جهت ايجاد واحد (R&D) در صنايع بايد بدانيم که :
1- انتظارات از واحد (R&D) چيست؟
2- جايگاه سازماني واحد (R&D) چيست؟
3- منابع مالي مورد نياز واحد (R&D) چگونه تأمين مي شود؟

آنچه ما از (R&D) در صنعت ميخواهيم توليد علم يا بهر ه برداري بهتر از يک علم مي باشد. اين امري پذيرفته شده است که عوامل متعددي بر روي توليد علم يک سيستم تاثير دارد.اين عوامل مهم فکري براي شکل دادن مسير علم توليد شده عبارتند از هزينه هاي(R&D) ، شامل تعداد پژوهشگران ، سيستمهاي حمايتي دولتي ، نوع آوري هاي سيستم هاي ملي و مذهبي ، و غیره که دربين آنها هزينه هاي (R&D) و تعداد پژوهشگران قابل توجه هستند

نتیجه
گیری براي تعيين ساختار مناسب واحد تحقيق و توسعه در كارخانجات بايد ابتدا بشرح وظايف و رسالت اصلي اين واحد در كارخانه توجه كنيم. مهمترين نقش واحد تحقيق و توسعه درهر واحد توليدي نقش آن بعنوان يك كارخانه توليد تكنولوژي در درون كارخانجات مي باشد، يعني تكنولوژي موجود در واحد بعنوان بستر اوليه در نظر مي گيرد و با انجام فعاليتهاي تحقيقي و توسعه اي و در يك روند تبادلي دو طرفه با ساير عوامل توليد، كالايي برتر از قبل توليد نموده و در نهايت توليد كالاي برتر به ايجاد تكنولوژي برتر و بهره وري بيشتر از عوامل توليد منجر مي شود.

اگر تعريف تكنولوژي را بشرح زير در نظر بگيريم: «تكنولوژي مجموعه اي است از روشها، فرايندها، ابزار و تجهيزات و ماشين آلات ، مهارتها و دانشها كه بوسيله آنها كالايي ساخته مي شود و يا خدماتي ارائه مي گردد.» بر اساس تعريف فوق چهار مولفه اساسي مي توان براي تكنولوژي بشرح زير معرفي نمود:
1- ابزار و ماشين الات
2- نيروي انساني
3- اطلاعات و دانش فني
4- سازماندهي و مديريت

مجموعه مولفه هاي فوق الذكر و چگونگي ارتباط بين آنها تعيين كننده سطح تكنولوژي موجود در هر كارخانه است. لذا تحقيق و توسعه بايد براي توليد تكنولوژي برتر، در ابعاد مختلف تكنولوژي اقدام نمايد. تا در نهايت بتواند به نتيجه نهايي نايل ايد. اقدامات واحد تحقيق و توسعه در هر مقطع بستگي به چرخه حيات و منحني عمر تكنولوژي دارد . كه بر اساس آن در هر مقطع از فرايند توليد تكنولوژي اقدام معيني را بايد انجام دهد و ساختار واحد تحقيق وتوسعه نيز بايد منطبق با اقداماتي باشد كه بايد در هر مقطع انجام شود.
صرف نظر از نوع و ماهيت صنعت آنچه كه مسلم است اينكه واحد تحقيق و توسعه بايد ساختاري را شامل باشد كه فعاليتهاي آن در رابطه با عوامل مختلف برون سازماني و درون سازماني مرتبط با تكنولوژي باشد و بر اساس اينكه مهمترين مشكل و مانع در راه بهره وري از عوامل توليد و توسعه و تعالي تكنولوژي بكار گرفته شده توسط چه باشد ، ساختار واحد تحقيق و توسعه درهر كارخانه تعيين مي گردد.

منابع و ماخذ
1- خبرنامه تحقیقات و توسعه شماره 12، مردادماه 1387
2- ماهنامه تخصصي مهندسي پزشکي ، شماره 85 ، سال 8 ، ارديبهشت1387
3- نشریه الکترونیک توسعه علمی ایران ، سال سوم شماره 20 ، 1388

4-اميد حائري ، «ارزيابي و انتخاب پروژه هاي تحقيقاتي دو مفهوم متمايز و مكمل». سمينار ساماندهي تحقيقات مركز تحقيقات علمي كشور 1379
5- نصرت ا... نصيري ، واحد تحقيق و توسعه گروه توليدي دشت مرغاب (يك و يك)